|
ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ι. Ο ΜΕΓΕΘΥΝΤΙΚΟΣ ΦΑΚΟΣ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ |
7 9 |
|
Η Σμύρνη ως επιτομή του μεταπρατισμού Η ημιαποικιακή δομή και οι Έλληνες |
14 22 |
|
Ταξική διαστρωμάτωση και κινητικότητα |
30 |
| ΙΙ. ΟΙ ΠΡΟΥΧΟΝΤΕΣ, Ο ΟΧΛΟΣ, Ο ΛΟΓΙΟΣΟ ύμνος της κοινωνικής ιεραρχίαςΚοραής και Γρηγόριος |
39 41 46 |
| ΙΙΙ. Η ΔΙΑΜΑΧΗ ΤΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΩΝΈνας αντικληρικαλικός λίβελος |
61 64 |
| Νεομάρτυρες και «κοσμικοί»Προτεσταντισμός και διαφωτισμός |
83 93 |
| Ένας αναγκαίος «ιστορικός συμβιβασμός»ΙV. Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΟΥ 1819 |
99 105 |
| Διαφωτισμός και…τοκογλυφία«Ολιγαρχικοί» και «δημοτικοί» |
112 129 |
| V. Η ΑΝΟΛΟΚΛΗΡΩΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗΗ ταξική υφή του διαφωτισμού |
147 155 |
| Από τον Ρήγα στον… ΜαυροκορδάτοΟ ελληνικός «εκλεκτισμός» |
160 177 |
| Παράδοση και μετακένωσηΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ |
182 189 |
Η μελέτη που παρουσιάζεται σε αυτόν τον μικρό τόμο αποτελεί μέρος του υλικού μιας ευρύτερης εργασίας για την ιστορία των ιδεών στην προεπαναστατική Ελλάδα – συνέχεια της μελέτης, Το 1204 και η διαμόρφωση του νεώτερου ελληνισμού–, και η οποία θα αναπτυχθεί σε δύο, τουλάχιστον, τόμους, υπό τον γενικό τίτλο, Η Αναγέννηση του νεώτερου ελληνισμού, 1700-1922.
Πιστεύω πως το υλικό που αφορά στη Σμύρνη και στις αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό της ελληνικής κοινότητας, στα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου αιώνα, αποτελεί μια παραδειγματική απεικόνιση ενός μεγάλου μέρους των προβλημάτων του προεπαναστατικού ελληνισμού, κατ’ εξοχήν δε της υφής του Ελληνικού Διαφωτισμού και των σχέσεών του με τις ανώτερες τάξεις, την Εκκλησία και τα λαϊκά στρώματα. Εξ άλλου σε αυτές αναμείχθηκαν, και ο καταγόμενος από τη Σμύρνη Κοραής, και ο μετέπειτα πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄, ο οποίος έζησε εκεί μεγάλο μέρος της ζωής του, – δηλαδή οι δύο εμβληματικότερες μορφές του διπόλου Εκκλησία και Διαφωτισμός της προεπαναστατικής Ελλάδας.
Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια, η προεπαναστατική Σμύρνη έχει αποτελέσει αντικείμενο μιας ευρείας συζήτησης και πολλών σχετικών κειμένων, βιβλίων και άρθρων, ορισμένα από τα οποία επιχειρούν –στα πλαίσια ενός γενικότερου αναθεωρητικού εγχειρήματος– να ανασκευάσουν τα ίδια τα ιστορικά δεδομένα· είναι λοιπόν αναγκαία η κριτική διερεύνηση αυτών των απόψεων και, κάποτε, η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας.
Είναι, εντούτοις, προφανές, πως σε μια ευρύτερη εργασία δύσκολα θα μπορούσε να περιληφθεί το σύνολο των στοιχείων. Καθώς, όμως, πιστεύουμε ότι παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον και όχι μόνο για τους μελετητές, –δοθέντος ότι η Σμύρνη συνιστά κατά κάποιον τρόπο ένα «παρατηρητήριο» του συνόλου ελληνισμού και της μοίρας του, ένα κλειδί που μας επιτρέπει να προσεγγίσουμε το «μυστήριο» της εξέλιξης της ελληνικής κοινωνίας και ιδεολογίας μέχρι τις μέρες μας– επιλέξαμε να παρουσιάσουμε στο σύνολό του το σχετικό υλικό, υπό τη μορφή μιας αυτοτελούς μελέτης.
Γ.Κ.
Μάϊος 2009